Je leest links en rechts, bedrijven die veel van hun succes te danken hebben aan experimenteren…
Experimenteren kan natuurlijk enorm breed opgevat worden, daarom ga ik je in dit artikel op weg helpen met:
- Begrijpen waarom experimenteren belangrijk is
- Starten van experimenteren
- Begeleiden en organiseren van experimenten
Dit blogartikel kan ook gezien worden als een samenvatting van het boek Testing Business Ideas van David J. Bland en Alex Osterwalder.
Laten we snel beginnen.
Waarom starten met experimenteren?
Innovatie gaat tegenwoordig op een ongekend hoog tempo, het is belangrijker dan ooit om te innoveren.
Om te innoveren met je bedrijf zul je ideeën moeten gaan uitvoeren, maar hoe voorkom je dat er enkel aandacht, tijd en geld wordt besteed aan ideeën die er op papier het beste uitzien?
Door te experimenteren kunnen ideeën worden getest zonder daar veel tijd, energie en resources aan te besteden:
Hypotheses + Experimenten + Inzichten = Minder Onzekerheid & Risico
1. Design
Fase 1 is het opstarten, oftewel de structuur van het team en de loop van ideation…
1.1 Vorm het team
Teams bestaan bijna altijd uit de volgende disciplines:

Het is belangrijk om diversiteit in je team te hebben, omdat iedereen andere skills, ervaringen uit het verleden en perspectieven heeft.
Gedrag
Er zijn 6 factoren waar een succesvol team aan voldoet:
- Data influenced: inzichten uit data vullen de backlog en maken de strategie op. Hierbij is het niet per se nodig om datagedreven te zijn, maar moet je wel beïnvloed worden door de data.
- Customer centric: het is belangrijk om de ‘why’ achter het werk te weten.
- Iterative approach: teams moeten altijd naar een gewenst resultaat toe werken in de vorm van een herhalende cyclus aan processen.
- Experiment driven: teams moeten fout durven zijn en niet alleen gefocust zijn op het maken van features.
- Entrepreneurial: beweeg snel en valideer aannames. Denk hierbij aan creative problem-solving op hoge snelheid.
- Question assumptions: wees niet bang om een disruptief business model uit te testen, speel niet altijd op veilig.
Naarmate experimenten complexer worden zal je team ook gaan groeien:

Omgeving
Teams hebben een omgeving nodig waarin ze zichzelf kunnen ontplooien, daarvoor moeten teams het volgende zijn:
- Dedicated: teams moeten toegewijd zijn aan het werk. Multitasking tussen verschillende projecten is slecht voor progressie.
- Funded: experimenteren kost geld, op basis van de learnings tijdens stakeholder reviews kan budget toegekend worden (venture-capital style, volgt nog).
- Autonomous: teams moeten de ruimte krijgen om te werken. Ga het team niet micromanagen waarbij progressie wordt vertraagd.
Voor een bedrijf is het belangrijk om het volgende te bieden:
- Support
- Leadership: een faciliterende leadership style is gewenst, omdat niemand de exacte oplossing weet. Leidt met vragen, niet met antwoorden.
- Coaching: coaches met veel ervaring omtrent experimenteren kunnen het team inspireren.
- Access
- Customers: teams hebben toegang tot klanten nodig en moeten absoluut niet geïsoleerd worden van klanten.
- Resources: teams hebben genoeg resources nodig om progressie te maken en bewijs te genereren.
- Direction
- Strategy: het moet voor teams duidelijk zijn welke weg ze op moeten slaan en welke strategie ze daarbij gaan gebruiken. Door geen duidelijke strategie te hebben zul je ‘bezig zijn’ gaan verwarren met progressie maken. Hiervoor zou je het OGSM-canvas kunnen gebruiken.
- KPI’s: teams moeten inzichtelijk kunnen maken hoeveel progressie ze hebben gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan de North Star Metric.
Strategyzer beveelt de Team Alignment Map aan.
1.2 Omschrijf de ideeën
De design loop heeft 3 stappen:

- Ideate: bedenk zoveel mogelijk alternatieve ideeën op basis van je intuïtie en inzichten. Wordt hierbij niet verliefd op je eerste ideeën.
- Business prototype: begin met een low-effort prototype zoals een schets, het invullen van een Value Proposition Canvas en een Business Model Canvas / Lean canvas. Naarmate de tijd verstrijkt zullen je prototypes professioneler worden.
- Assess: uiteindelijk zul je jezelf vragen gaan stellen, zoals:
- Is dit de beste manier om onze klanten hun jobs, pains en gains aan te spreken?
- Is dit de beste manier om ons idee te monetizen?
- Neemt dit alles mee wat we hebben geleerd bij het testen?
2. Test
In fase twee gaan we daadwerkelijk van start…
2.1 Verzin hypotheses
In het maken van hypotheses begin je met ‘wij geloven dat…’, maar voorkom dat je alleen dingen die je gelooft probeert te bewijzen. Je kunt namelijk ook een hypothese maken op basis van ‘wij geloven dat … NIET/GEEN …’.
Er zijn drie eigenschappen waar een goede hypothese aan moet voldoen:
- Testbaar: hypotheses moeten getest kunnen worden en een uitkomst van waar/niet waar kunnen hebben.
- Precies: het moet exact duidelijk zijn hoe succes eruit ziet. Idealiter beschrijft het ook de wat, wie en wanneer.
- Discreet: een experiment zou maar één ding moeten testen, anders moet het opgedeeld worden in meerdere experimenten.
Er zijn drie type hypotheses:
- Desirability: klanten zijn er niet in geïnteresseerd. Speelt in op de volgende onderdelen van het Business Model Canvas:
- Customer Segments: we richten ons op het juiste segment en dat segment is groot genoeg.
- Channels: we maken (goed) gebruik van de juiste kanalen.
- Value Propositions: we hebben de juiste (unieke) value proposition(s).
- Customer Relationships: we hebben een goede relatie met klanten en we weten ze ook te behouden.
- Feasibility: het is niet te realiseren. Speelt in op de volgende onderdelen van het Business Model Canvas:
- Key Activities: activiteiten kunnen opgeschaald worden zonder verlies van kwaliteit.
- Key Resources: belangrijke resources kunnen opgeschaald worden.
- Key Partners: we hebben de juiste partners.
- Viability: er valt geen geld aan te verdienen. Speelt in op de volgende onderdelen van het Business Model Canvas:
- Revenue Streams: klanten willen daadwerkelijk betalen voor ons product of onze dienst.
- Cost Structure: kosten kunnen gemanaged worden en zijn onder controle.
- Profit: we kunnen winst maken.
Maak sticky notes met de verschillende type hypotheses en plak deze op het betreffende onderdeel in het Business Model Canvas.
Vervolgens kun je de hypotheses gaan prioriteren:

2.2 Experimenteer & Leer
Om te experimenteren is het handig om met de volgende tools aan de slag te gaan:
- Experiment Card: beschrijf de aanleiding en de opzet van het experiment.
- Learnings Card: beschrijf de inzichten die je uit het experiment hebt behaald.
- Experiment Canvas / Airtable: documenteer je experimenten.
Er zit een verschil tussen zwak en sterk bewijs:

Om je experimenten te delen met stakeholders kun je gebruik maken van de Experiment Opzet & Analyse.
2.3 Beslis
Aan inzichten alleen heb je niet zoveel, het gaat erom wat je met die inzichten doet.
In het beslissen gaat het om actie nemen, in de zin van:
- De volgende stappen die je gaat nemen in het wegnemen van onzekerheid en risico.
- Beslissingen maken op basis van de inzichten.
- Besluiten om een experiment af te ronden, te veranderen of aan te nemen.
2.4 Manage
Om kennis te delen en structuur aan te brengen is het nodig om het volgende in te plannen:

Dit lijkt veel, maar dat valt uiteindelijk best wel mee:

Weekly Planning
Tijdsduur: 30 – 60 minuten.
Wanneer: eens per week, na de weekly learning.
Deelnemers: core team.
Agenda:
- Verzin hypotheses
- Prioriteer experimenten
- Plan experimenten in op je project management board:

Daily Standup
Tijdsduur: 15 minuten.
Wanneer: elke weekdag
Deelnemers: core team.
Agenda:
- Wat is het doel vandaag?
- Hoe gaan we dat doel bereiken?
- Wat zit nog in de weg?
Weekly Learning
Tijdsduur: 30 – 60 minuten.
Wanneer: eens per week, voor weekly planning.
Deelnemers: core team en extended team.
Agenda:
- Bewijs verzamelen uit experimenten.
- Genereer inzichten, zoek naar patronen in uitkomsten van experimenten. Wees hierin open-minded, zorg dat je geen (onverwachte) inzichten over het hoofd verliest.
- Ga met de nieuwe inzichten terug naar je Business Model Canvas, Value Proposition Canvas en Assumptions Map en maak hier updates in. Vervolgens kun je je inzichten meenemen in je strategie.
Biweekly Retrospective
Tijdsduur: 30 – 60 minuten.
Wanneer: eens per twee weken, na de weekly learning en voor de weekly planning.
Deelnemers: core team.
Agenda:
- Wat gaat er goed?
- Wat moet er verbeterd worden?
- Wat gaan we als volgende proberen?
Daarnaast kun je ook andere opties toevoegen, zoals:
- Waar moeten we mee beginnen?
- Waar moeten we mee stoppen?
- Wat moeten we behouden?
- Wat moeten we meer gaan doen?
Monthly Stakeholder Reviews
Tijdsduur: 60 – 90 minuten.
Wanneer: eens per maand.
Deelnemers: stakeholders, extended team & core team.
Agenda:
- Wat hebben we geleerd?
- Wat houdt progressie tegen? (documenteer blockers gedurende de maand)
- Pivot / Persevere / Kill decision
Om effectief met verschillende afdelingen te communiceren zijn er guidelines die je kunt aanhouden:
- Ons klant segment is _____
- Het totale aantal klanten dat betrokken is bij ons experiment is ongeveer _____
- Ons experiment zal lopen van _____ tot _____
- Informatie die we daarbij verwerven is _____
- Branding die we gebruiken is _____
- Financiële middelen die we nodig hebben zijn _____
- We kunnen het experiment uitzetten door _____
3. Experimenteer
In fase 3 duiken we dieper in op de verschillende experimenten…
3.1 Selecteer een experiment
Om een experiment te selecteren kun je het ICE-Framework gebruiken:
- Impact: hoe groot zou de impact kunnen zijn van dit experiment?
- Confidence: hoe zeker zijn we dat dit zal gaan werken?
- Effort: hoe moeilijk is het om dit experiment uit te voeren?
Enkele duim regels:
- Wees goedkoop en snel op het begin: je weet nog nauwelijks iets over het resultaat, maak jezelf niet te afhankelijk van dit experiment.
- Versterk je bewijs met meerdere experimenten op dezelfde hypothese: maak geen beslissingen op basis van zwak bewijsmateriaal of één experiment.
- Kies experimenten met sterk bewijsmateriaal: design experimenten zo dat je altijd een sterk bewijsmateriaal als uitkomst hebt.
- Verminder onzekerheid zo veel mogelijk: om een hypothese te testen hoeft je niet per se iets van A-Z te bouwen.
3.2 Ontdek

3.3 Valideer

3.4 Sequenties

4. Mindset
Bij experimenteren is het belangrijk om van bovenaf het juiste leiderschap te tonen…
4.1 Vermijdt experiment valkuilen
Er zijn verschillende valkuilen waar je niet in moet trappen:
- Time trap: niet genoeg tijd toewijden. Je krijgt wat je investeert, besteed iedere week genoeg tijd aan testen, leren en beslissen.
- Analysis Paralysis: te lang nadenken over dingen die je gewoon moet testen en toepassen. Get out of the building in plaats van maar blijven nadenken over ideeën, timebox je analyse.
- Incomparable data / evidence: onoverzichtelijke data die niet te vergelijken is.
- Weak data / evidence: alleen meten wat mensen zeggen, niet wat ze daadwerkelijk doen.
- Confirmation bias: alleen bewijs geloven wat overeenkomt met de verwachtingen.
- Te weinig experimenten: slechts één experiment doet op belangrijke hypotheses.
- Failure to learn and adapt: te weinig tijd besteden aan analyseren van bewijs en het genereren van inzichten en acties.
- Outsource testing: outsourcen van wat je zelf zou moeten doen en waar je zelf van zou moeten leren.
4.2 Leidt door experimenteren
Er zijn enkele dingen waar je als leider aan moet denken:
- Taal: wees voorzichtig met je woordkeuze, ook al heb je veel ervaring en kennis, stuur je team niet te veel de kant op die jij wilt. Uiteindelijk zal je team dan gaan wachten tot jij ze experimenten toewijst.
- Accountability: focus op bedrijfsresultaten, niet alleen op features en datums.
- Facilitation: praat niet te veel in ik, mij of mijn en op welke datum dat iets af moet zijn, maar meer in wij, ons of onze en hoe dat bepaalde resultaten gehaald zullen gaan worden.
Er zijn verschillende stappen die leiders hiervoor kunnen nemen:
- Enabling environment: stel genoeg resources en tijd ter beschikking om iteratief ideeën te testen.
- Evidence trumps opinion: ervaring en track record zeggen niet zoveel, bewijs vanuit testen is belangrijker dan de mening die voortkomt uit ervaring.
- Remove obstacles and open doors: gebrek aan toegang of gespecialiseerde resources moet gefixt worden, vaak is er zelfs onvoldoende toegang tot klanten.
- Ask questions rather than provide answers: belangrijk om teams te pushen om betere value propositions en business models te laten testen.
- Meet your teams one-half step ahead: neem je team mee in het proces, laat ze niet achter. Ga bij jezelf na waar je je team wilt zien staan en bedenk daarna hoe je ze daar gaat krijgen. Een-op-eens, retrospectives en wandelganggesprekken kunnen hierbij helpen.
- Understand context before giving advice: voordat je advies gaat geven moet je de context begrijpen. Laat mensen uitpraten en stel daarna vragen om het helder te maken.
- Say “I don’t know”: als je iets niet weet, zeg dat dan gewoon. Je kunt niet alle antwoorden hebben, vragen om dit te ondersteunen:
- Hoe gaan we dit aanpakken?
- Wat denken jullie?
4.3 Organiseer voor experimenten
Vaak is het op het begin niet exact duidelijk hoe een oplossing eruit gaat zien. Gaandeweg verandert er nog het een en ander, daarom is het handig om cross-functional teams te hebben:

Dat zorgt er namelijk voor dat er sneller op veranderingen gereageerd kan worden.
Daarnaast is het belangrijk dat er meer een venture-capital funding style wordt toegepast in plaats van grote budgetten op jaarbasis, want dat incentivized slecht gedrag:

4.4 Test principes
Er zijn een aantal principes die je in gedachte moet houden tijdens het experimenteren:
- Bewijs is beter dan mening.
- Leer snel en verminder risico door falen te omarmen.
- Test vroeg; perfectioneer later.
- Experimenten staan niet gelijk aan realiteit.
- Zoek de balans tussen learnings en de visie.
- Start met de meest belangrijke testen, die je hele hypothese/idee onderuit kunnen halen.
- Zorg dat je eerst je klant begrijpt.
- Maak het meetbaar.
- Accepteer dat niet alle feiten gelijk zijn, een interviewee kan het een zeggen, maar ’t ander doen.
- Test belangrijke onomkeerbare beslissingen dubbel.
Ben jij er klaar voor?
Zo, nu ben je gewapend om te starten met Rapid Experimentation…
Nu wil ik van jou weten, wat je meest succesvolle experiment tot dusver is geweest?
Laat het me weten in een reactie.
P.S. als je nog extra hulp wilt, laat het weten via [email protected].

![Customer Journey (2026): Uitleg en Voorbeelden [+ Template]](https://gustdebacker.com/wp-content/uploads/2023/11/Customer-Journey-Map.png)
![Cognitieve Biases (2026): Complete Lijst van 151 Biases [Psychologie]](https://gustdebacker.com/wp-content/uploads/2023/11/151-Cognitive-Biases.png)
![Prijsstrategieën (2026): 17 Manieren Om Je Prijs Te Bepalen [B2B & B2C]](https://gustdebacker.com/wp-content/uploads/2023/11/Pricing-Strategies.png)
0 reacties